Z techniczno-budowlanego punktu widzenia

Okapy kuchenne a przepisy

Podstawowym aktem prawnym, który reguluje kwestie okapów w kuchni jest:

• rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2002 Nr 75, poz. 690).

Sprawę odciągów zanieczyszczonego powietrza w pośredni sposób ujmują również Polskie Normy, a w szczególności:

• PN-B-03430:1983 "Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania".
• PN-B-03430/Az3:2000 "Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Wymagania. Zmiana Az3".

Zgodnie z przepisami przytoczonego rozporządzenia (par. 93 pkt 3) "w mieszkaniu wielopokojowym kuchnia może stanowić część pokoju przeznaczonego na pobyt dzienny, pod warunkiem zastosowania w tym pomieszczeniu wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej z podłączeniem do niej okapu wywiewnego nad trzonem kuchennym, a także z zapewnieniem odprowadzenia powietrza z pomieszczenia dodatkowym otworem wywiewnym, usytuowanym nie więcej niż 0,15 m poniżej płaszczyzny sufitu."

(fot. ze strony BOSCH AGD)

Tak więc, jeżeli mamy u siebie tak zwany aneks kuchenny, to zgodnie z przepisami nad trzonem kuchennym (po polsku - kuchenką gazową, lub elektryczną, względnie płytą do zabudowy w blacie) musimy zainstalować okap, a następnie podłączyć go do przewodu wywiewnego niezależnego od przewodu wentylacji ogólnej. Oprócz tego, w pomieszczeniu musi być drugi przewód z otworem wlotowym wentylacji ogólnej.

Według wymagań wspomnianych norm (p. 2.1.2) ilość powietrza wentylacyjnego dla kuchni powinna wynosić:

• 70 m3/h w przypadku kuchni z oknem zewnętrznym wyposażonej w kuchnię gazową lub węglową,
• 30 m3/h w przypadku kuchni z oknem zewnętrznym wyposażonej w kuchnię elektryczną, w mieszkaniu dla max. 3 osób,
• 50 m3/h w przypadku kuchni z oknem zewnętrznym wyposażonej w kuchnię elektryczną, w mieszkaniu dla więcej, niż 3 osób,
• 50 m3/h w przypadku kuchni bez okna zewnętrznego lub wnęki kuchennej wyposażonej w kuchnię elektryczną,
• 70 m3/h w przypadku kuchni bez okna zewnętrznego lub wnęki kuchennej wyposażonej w kuchnię gazową (w takim przypadku tylko wentylacja mechaniczna)

Ponadto, zaleca się (p. 2.1.3) projektowanie wentylacji w kuchni w taki sposób, aby możliwe było zwiększenie ilości usuwanego powietrza do 120 m3/h w okresie jej użytkowania. Zgodnie z tym zaleceniem, z zasady w każdej kuchni powinien być zamontowany okap. Bez tego okresowe zwiększenie intensywności wentylacji byłoby raczej trudne do zrealizowania. W praktyce tak to się właśnie projektuje i takie przyjmuje się wartości.

No i tu pojawia się mały problem. Mamy trzy przepisy rozporządzenia, które - w mojej opinii - stoją ze sobą w sprzeczności. Z jednej strony jest wspomniany par. 93 pkt 3, a z drugiej par. 148 pkt 2, zgodnie z którym "w pomieszczeniu, w którym jest zastosowana wentylacja mechaniczna lub klimatyzacja, nie można stosować wentylacji grawitacyjnej. Wymaganie to nie dotyczy pomieszczeń z urządzeniami klimatyzacyjnymi niepobierającymi powietrza zewnętrznego." Ponadto, jest jeszcze przepis par. 150 pkt 8, zgodnie z którym "instalowane w pomieszczeniu urządzenia, w szczególności zużywające powietrze, nie mogą wywoływać zakłóceń ograniczających skuteczność funkcjonowania wentylacji."

W pierwszym przypadku można z tej sprzeczności wybrnąć tylko w jeden sposób: należałoby zmienić przepisy tak, aby w odniesieniu do tak zwanych aneksów kuchennych został wprowadzony obowiązek stosowania wentylacji mechanicznej wywiewnej, lub nawiewno-wywiewnej (w przypadku kuchni nawiewno-wywiewnej podciśnieniowej).

W drugim przypadku sprawa jest trudniejsza, ponieważ jeśli spojrzymy na standardowo projektowane strumienie powietrza wywiewanego dla kuchni z jednej strony, a z drugiej na parametry okapów (np. 200/400/600 m3/h na poszczególnych biegach), to nie trzeba specjalisty, żeby zorientować się, że okap praktycznie zawsze wywoła zakłócenia ograniczające skuteczność funkcjonowania wentylacji.

Należy zatem albo przejść nad tym do porządku dziennego stwierdzając, że okapu przecież nie używamy tak często, a tylko czasami (pewnie tak samo pomyśleli ci, którzy te przepisy ustanowili), albo zastosować rozwiązanie profesjonalne rodem z kuchni zawodowych, co ze względu na koszty inwestycyjne, jest mało realne w przypadku budynków mieszkalnych.

Tak oto, jak na poniższym zdjęciu, wygląda przykładowy profesjonalny okap stosowany w instalacjach wentylacyjnych w zawodowych kuchniach. Jeśli ktoś tego nie widział na żywo, proponuję wycieczkę do super- albo hipermarketu, gdzie na stoisku z pieczywem lub z grillem można zobaczyć takie właśnie urządzenie.

(fot. ze strony HALTON)

Na tym rysuneczku czerwoną strzałką zaznaczono przepływ strumienia powietrza zużytego, natomiast niebieskimi strzałkami zaznaczono nawiew powietrza świeżego. I to jest klucz do sukcesu. Tylko przez zastosowanie systemu nawiewno-wywiewnego będziemy w stanie nie powodować zakłóceń w działaniu wentylacji ogólnej. W prezentowanym powyżej okapie to powietrze świeże ma zresztą jeszcze jedną dodatkową (a właściwie podstawową) funkcję, mianowicie redukuje nadmiar zysków ciepła pochodzących od gotowania. Jeśli dobrze się przyjrzymy, to zobaczymy jedną niebieską strzałkę skierowaną do wylotu (w stronę czerwonej strzałki). Można się zastanowić, po co nawiewać świeże powietrze prosto na kratkę wywiewną, gdzie będzie natychmiast usunięte.

Otóż w tym dość sprytnym rozwiązaniu główny strumień powietrza świeżego jest kierowany w dół oraz na front przestrzeni roboczej przez nawiewnik wyporowy, gdzie głównie urzęduje obsługa kuchni. Sprawia to, że obsługa czuje się komfortowo i nie jest zlana siódmymi potami. Ta część powietrza kierowana na wywiew ma za zadanie niejako "zassać" powietrze zużyte znad trzonu kuchennego, niczym dysza indukcyjna. Dzięki temu strumień powietrza wywiewanego można zredukować o kilkadziesiąt procent w stosunku do rozwiązań bez takich dysz. Sprytne.

A tu, na poniższym rysunku, mamy pokazane za pomocą strzałek, jak ładnie jest nawiewane powietrze świeże dla zapewnienia komfortu obsłudze kuchni.

(schemat ze strony HALTON)

I jeszcze coś takiego, a właściwie to samo, co powyżej, tylko tu mamy połączone dwa okapy, ustawione do siebie tyłami. Sprawdza się w przypadku trzonów wyspowych, gdzie przestrzeń roboczą mamy z dwóch, albo z wszystkich stron:

(schemat ze strony HALTON)

No dobra, proponuję powrócić do realiów mieszkaniowych. Jeśli nie ma wentylacji mechanicznej i nie mamy w mieszkaniu zawodowej kuchni, to proponuję nie podłączać na "sztywno" okapu do przewodu wentylacyjnego, bo to spowoduje tylko same problemy, szczególnie, jeżeli jest to budynek stary i ma jeszcze przewody kominowe zbiorcze. W takiej sytuacji należy zastosować okap z dodatkowym filtrem z granulatem węgla aktywnego i zapewnić pracę na powietrzu obiegowym. Dla poprawy komfortu można tak usytuować kratkę wyrzutową z okapu, aby była skierowana w stronę otworu wywiewnego wentylacji ogólnej, jak to pokazano w instrukcji montażu BOSCH-a:

(rys. z instrukcji montażu okapu BOSCH)

Jeśli mamy aneks kuchenny i jesteśmy zobligowani podłączyć okap do wydzielonego przewodu, to zróbmy to tak:

i pamiętajmy, żeby używać okapu możliwie krótko, bo jego działanie "wywołuje zakłócenia ograniczające skuteczność działania wentylacji".

Wszystkiego najlepszego w nowym roku.